Taśmy wolności

00:00:05:20 - 00:00:08:07
Nie pozwalają nam tak mówić, 

00:00:08:07 - 00:00:09:21
jak my chcemy mówić o sobie?

00:00:12:22 - 00:00:15:20
Pracuje pierwsza ekipa telewizyjna Solidarności.

00:00:15:20 - 00:00:17:16
Możemy mieć nadzieję, że jest to skromny

00:00:17:16 - 00:00:20:07
początek naszej własnej stacji telewizyjnej.

00:00:22:06 - 00:00:24:07
muzyka 

00:00:46:11 - 00:00:47:22
Coraz więcej ulotek.

00:00:47:24 - 00:00:49:22
Solidarność wydaje przeróżne gazety.

00:00:50:00 - 00:00:51:14
Najwięcej i w okresie zjazdu.

00:00:52:03 - 00:00:54:11
Podstawowy temat to ataki na rząd, krytyka

00:00:54:11 - 00:00:56:19
partii, rysunki szkalujące Związek Radziecki.

00:00:56:19 - 00:00:57:19
Nieobliczalne hasła.

00:00:57:23 - 00:00:59:17
Głód efektem IX Zjazdu.

00:00:59:20 - 00:01:01:02
Socjalizm bez partii.

00:01:01:07 - 00:01:02:18
To już nie akcje, to szaleństwo.

00:01:07:22 - 00:01:08:24
Urząd Rady Ministrów.

00:01:09:03 - 00:01:10:23
Premier pracuje tu po 18 i 20

00:01:10:23 - 00:01:11:20
godzin na dobę.

00:01:11:23 - 00:01:12:20
Podstawowe pytanie.

00:01:13:00 - 00:01:15:00
Czy uda się ustabilizować życie kraju?

00:01:15:04 - 00:01:17:19
Kolejny protest Solidarności Mazowsza, który jak wiele

00:01:17:19 - 00:01:19:19
innych przerodził się w prowokację polityczną.

00:01:19:23 - 00:01:21:18
Próby sił tego rodzaju dotąd unikano.

00:01:21:24 - 00:01:24:13
Jaki bowiem rozsądny i rozważny Polak mógłby

00:01:24:13 - 00:01:26:23
życzyć sobie kapitulacji partii i legalnej władzy,

00:01:27:00 - 00:01:29:12
któż chciałby upadku państwa, anarchii i chaosu?

00:01:29:12 - 00:01:33:23
Materiały jakie telewizja polska głównie kręciła, 

00:01:33:23 - 00:01:38:12
jak przedstawiała Solidarność na antenie 1 czy 2.

00:01:38:17 - 00:01:40:03
Zwłaszcza w Dzienniku Telewizyjnym 

00:01:40:03 - 00:01:41:19
to był po prostu szok.

00:01:47:07 - 00:01:50:15
Wypowiedzi były cięte, wyrywane z kontekstu.

00:01:50:17 - 00:01:53:22
Były prowokacje, niektóre materiały były fingowane.

00:01:54:14 - 00:01:55:23
muzyka 

00:01:59:03 - 00:02:02:00
Wszyscy, którzy mieli jakoś poukładane w głowie

00:02:02:00 - 00:02:03:14
i którzy tam w dzienniku pracowali, przynajmniej

00:02:03:14 - 00:02:08:05
w służbach technicznych, czy w produkcji,

00:02:08:05 - 00:02:13:11
 niektórzy dziennikarze również, wściekali się.

00:02:13:11 - 00:02:15:11
Każdego dnia człowiek był wściekły,

00:02:15:11 - 00:02:17:05
 jak widział to, co się działo na antenie.

00:02:19:22 - 00:02:21:06
muzyka 

00:02:49:15 - 00:02:53:11
Znaliśmy się wszyscy, to znaczy Arkadiusz, 

00:02:53:11 - 00:02:57:19
czyli Aram Rybicki, Marian Terlecki, Olek Hall.

00:02:57:19 - 00:03:00:11
To było środowisko generalnie zbliżone 

00:03:00:11 - 00:03:03:11
do Ruchu Młodej Polskiej, ale nie tylko.

00:03:03:11 - 00:03:05:21
Marian wtedy pracował w telewizji,

00:03:05:21 - 00:03:09:02
 więc on bardzo dobrze znał rzemiosło telewizyjne.

00:03:09:02 - 00:03:13:23
Zaproponowaliśmy Lechowi Wałęsie, żeby po prostu zrobić

00:03:13:23 - 00:03:17:02
własną redakcję telewizyjną.

00:03:17:02 - 00:03:18:23
Zaangażowanych w to było bardzo dużo osób.

00:03:19:20 - 00:03:21:04
muzyka 

00:03:27:14 - 00:03:29:23
Bezpośrednio tą sprawę prowadził BIPS, 

00:03:29:23 - 00:03:34:01
czyli Biuro Informacji Prasowej Solidarności,

00:03:34:01 - 00:03:38:18
 którego szefem był śp. Aram Rybicki,
 inicjatorem był na pewno Marian Terlecki.

00:03:38:18 - 00:03:42:13
O inicjatywie zakupu sprzętu telewizyjnego,
 dla Solidarności,

00:03:42:13 - 00:03:46:06
dowiedziałem się jako jeden z pierwszych.

00:03:46:06 - 00:03:48:21
Przed mną byli tylko ci, którzy załatwiali

00:03:48:21 - 00:03:54:13
finansowanie w Międzynarodowej 
Federacji Wolnych Związków Zawodowych.

00:03:55:22 - 00:03:57:06
muzyka 

00:04:28:05 - 00:04:29:23
Ta kamera została wybrana, 

00:04:29:23 - 00:04:31:08
bo wtedy była najlepsza na rynku.

00:04:33:20 - 00:04:36:03
Mój pierwszy kontakt ze sprzętem to był

00:04:36:03 - 00:04:38:11
na lotnisku w Rębiechowie, 
gdzie ten sprzęt odbieraliśmy.

00:04:38:11 - 00:04:39:24
Ja byłem również w tej ekipie,

00:04:39:24 - 00:04:41:13
 która odbierała ten sprzęt, przejmowała.

00:04:42:16 - 00:04:44:00
muzyka 

00:04:49:19 - 00:04:50:22
Podjąłem taką decyzję,

00:04:50:22 - 00:04:53:01

 ale decyzja była dosyć taka karkołomna,

00:04:53:01 - 00:04:54:24
 ponieważ w Telewizji Gdańskiej miałem wszystko.

00:04:56:02 - 00:05:00:00
Skończyłem szkołę filmową, 
miałem bronić magisterki, 

00:05:00:00 - 00:05:05:16
zwiedzałem świat, 
robiłem wiele filmów i reportaży,

00:05:05:16 - 00:05:08:21
w zasadzie pod koniec tylko to robiłem,

00:05:08:21 - 00:05:10:14
 czyli mogłem się sprawdzić artystycznie.

00:05:11:04 - 00:05:13:03
Ale to było wyzwanie, ja lubię wyzwania.

00:05:15:20 - 00:05:17:04
muzyka 

00:05:52:21 - 00:05:55:20
Przez naszych delegatów na zjeździe zalecamy 

00:05:55:20 - 00:06:00:17
całkowite powstrzymanie się 
od transmisji ze zjazdu.

00:06:00:17 - 00:06:03:06
Nie pozwalają nam tak mówić, jak my

00:06:03:06 - 00:06:04:09
chcemy mówić o sobie?

00:06:05:08 - 00:06:06:12
Niech nie mówią w ogóle.

00:06:07:04 - 00:06:10:20
Niech Dziennik Telewizyjny mówi o Solidarności 

00:06:10:20 - 00:06:14:04
językiem komunikatów TASS-a,
 jeśli koniecznie już chce mówić.

00:06:14:10 - 00:06:15:19
brawa

00:06:16:07 - 00:06:19:02
W kraju teraz znowu podniesie się jęk

00:06:19:02 - 00:06:20:13
różnych faryzeuszów.

00:06:20:24 - 00:06:24:17
Straszliwy jęk, że Solidarność przecina kanały informacji.

00:06:25:02 - 00:06:27:04
Proszę Państwa, proszę pamiętać, że to nie

00:06:27:04 - 00:06:29:10
są kanały informacji, które my chcemy przeciąć.

00:06:29:10 - 00:06:32:17
Dziennik Telewizyjny tak się ma do informacji,

00:06:32:20 - 00:06:34:24
jak pałka milicyjna do rurki z kremem,

00:06:35:05 - 00:06:36:14
tylko forma jest podobna.

00:06:37:18 - 00:06:39:08
salwa śmiechu

00:06:41:00 - 00:06:44:24
Od wczoraj pracuje pierwsza 
ekipa telewizyjna Solidarności,

00:06:45:16 - 00:06:46:18
pomimo przeszkód.

00:06:47:19 - 00:06:49:03
aplauz

00:07:02:07 - 00:07:04:01
Były ogromne oklaski.

00:07:04:01 - 00:07:09:00
Siedzieliśmy z Marianem na trybunie i naprawdę

00:07:09:00 - 00:07:10:21
to była wspaniała chwila.

00:07:10:21 - 00:07:12:21
Ale to jeszcze nie koniec komunikatu.

00:07:13:23 - 00:07:17:02
Pomimo przeszkód stawianych przez Urząd Celny

00:07:17:02 - 00:07:19:06
 w końcu otrzymaliśmy sprzęt.

00:07:19:12 - 00:07:22:13
Rejestrująca obrady naszego zjazdu telewizyjna

00:07:22:13 - 00:07:24:20
 ekipa BIPS-u składa się z fachowców, operatorów

00:07:24:20 - 00:07:26:13
 i dźwiękowców, dotychczas pracowników 

00:07:26:13 - 00:07:28:06
Gdańskiego Ośrodka Telewizji.

00:07:28:15 - 00:07:30:13
Możemy mieć nadzieję, że jest to skromny

00:07:30:13 - 00:07:33:03
początek naszej własnej stacji telewizyjnej.

00:07:34:02 - 00:07:35:04
aplauz

00:07:46:24 - 00:07:50:03
Jeżeli w dalszym ciągu władza będzie uparcie

00:07:50:03 - 00:07:53:09
odmawiała nam dostępu do radia i telewizji,

00:07:53:09 - 00:07:55:21
zbudujemy własną sieć telewizyjną.

00:07:56:00 - 00:07:56:22
Podpisał BIPS.

00:07:57:18 - 00:07:58:20
aplauz

00:08:02:13 - 00:08:05:00
Oczywiście zdawaliśmy sobie sprawę,

00:08:05:00 - 00:08:06:23
 że jest w tym trochę nadużycia,

00:08:06:23 - 00:08:10:06
 bo wszystko to co mieliśmy, to mieliśmy możliwość

00:08:10:06 - 00:08:12:13
 produkowania programów, a nie emisji.

00:08:12:13 - 00:08:16:05
Ale to był zawsze jakiś punkt przetargowy

00:08:16:05 - 00:08:18:10
w rozmowach z Telewizją Polską.

00:08:18:14 - 00:08:20:15
W momencie kiedy nie wpuściliśmy np.

00:08:20:19 - 00:08:24:06
Telewizji Polskiej do obsługi jakiegoś zdarzenia, 

00:08:24:06 - 00:08:26:13
to oni stali przed alternatywą.

00:08:26:17 - 00:08:29:04
Albo kupić to od BBC, albo kupić

00:08:29:04 - 00:08:31:14
od innej stacji albo wziąć od nas kasetę.

00:08:37:03 - 00:08:39:09
Nasza praca to była jedna wielka euforia.

00:08:39:18 - 00:08:41:17
Po pierwsze mieliśmy lepsze stawki 

00:08:41:17 - 00:08:44:04
niż w telewizji, 
po drugie robiliśmy to co lubiliśmy,

00:08:44:08 - 00:08:46:01
po trzecie było to wszystko ciekawe, 

00:08:46:01 - 00:08:48:20
a po czwarte walczyliśmy
 o wolną Polskę w jakiś sposób.

00:08:49:15 - 00:08:50:24
muzyka 

00:09:09:06 - 00:09:11:23
Jak wypłynęła koncepcja rozumienia z rządem?

00:09:11:24 - 00:09:12:23
Za miesiąc pogadamy.

00:09:12:23 - 00:09:13:23
Tak, to robi.

00:09:14:23 - 00:09:15:24
salwa śmiechu

00:09:18:18 - 00:09:20:02
muzyka 

00:09:24:19 - 00:09:27:19
Lech Wałęsa wyciągnął numer trzy.

00:09:29:20 - 00:09:33:04
Jan Rulewski numer czwarty.

00:09:33:18 - 00:09:35:09
Ja mam do kolegi Gwiazdy.

00:09:36:14 - 00:09:40:05
Czy ma chęć i widzi potrzebę współpracowania

00:09:40:05 - 00:09:42:00
z Leszkiem Wałęsą?

00:09:42:12 - 00:09:45:02
Przy takim zestawie poglądów, nawet jakie on

00:09:45:02 - 00:09:46:01
reprezentuje obecnie.

00:09:47:01 - 00:09:49:14
No niewątpliwie jest to współpraca trudna,

00:09:49:14 - 00:09:50:21
 ale tutaj nie mamy wyjścia.

00:09:51:00 - 00:09:52:20
Ja się spytam czy Andrzej, chociaż raz

00:09:52:20 - 00:09:55:02
mi się nie spóźnisz albo spytasz 

00:09:55:02 - 00:09:56:19
czy coś mam do ciebie albo inaczej.

00:09:56:19 - 00:09:58:18
Lechu, no jak zostanę przewodniczącym, 

00:09:58:18 - 00:10:02:02
będę miał samochód, służącego,
 sekretarkę i kierowcę, 

00:10:02:02 - 00:10:02:19
dlaczego miałbym się spóźniać?

00:10:03:11 - 00:10:04:12
salwa śmiechu

00:10:10:01 - 00:10:11:22
Wydawało nam się, że to wszystko 

00:10:11:22 - 00:10:14:19
do nas należy, że wreszcie będziemy 
pięknym, wolnym krajem.

00:10:14:19 - 00:10:16:13
Jak się potem okazało...

00:10:18:00 - 00:10:19:09
muzyka 

00:10:23:01 - 00:10:26:06
W zgodzie z postanowieniami Konstytucji 

00:10:26:06 - 00:10:29:04
wprowadziła dziś o północy 

00:10:29:04 - 00:10:32:14
stan wojenny na obszarze całego kraju.

00:10:38:18 - 00:10:43:17
Zawsze starałem się rozumieć
 postępowanie przywódców

00:10:43:17 - 00:10:46:11
i wierzyć tym, którzy nami rządzili.

00:10:47:10 - 00:10:50:04
Dlatego z taką uwagą 

00:10:50:04 - 00:10:53:02

słuchałem redaktora Urbana,

00:10:53:02 - 00:10:55:07
rzecznika prasowego generała Jaruzelskiego.

00:10:56:20 - 00:10:58:04
muzyka 

00:11:00:05 - 00:11:04:12
W zasadzie nie kłamałem, to znaczy nie

00:11:04:12 - 00:11:06:01
kłamałem świadomie.

00:11:06:15 - 00:11:08:16
Każdy rzecznik kłamie,

00:11:08:16 - 00:11:11:05
 ponieważ kłamią jego źródła informacji.

00:11:11:22 - 00:11:15:00
Wczoraj w Krakowie zatrzymano 

00:11:15:00 - 00:11:17:05
i osadzono w areszcie 22 osoby:

00:11:17:05 - 00:11:20:14
14 mężczyzn i 8 kobiet.

00:11:20:14 - 00:11:25:18
Dzięki niemu zrozumiałem, 
że generał Jaruzelski zapobiegł

00:11:25:18 - 00:11:30:01
szerzącej się w kraju anarchii i zrobił porządek.

00:11:31:16 - 00:11:33:06
Zapewnił nam w ten sposób 

00:11:33:06 - 00:11:35:03
radosne i spokojne święta.

00:11:37:02 - 00:11:39:23
Podpinka jest, wszystko jest, mają podwójne dresy,

00:11:40:16 - 00:11:44:02
podwójne onuce, buty na gumie.

00:11:44:07 - 00:11:45:24
Marian bardzo długo się ukrywał.

00:11:46:11 - 00:11:49:16
Widział, że jest poszukiwany zarówno on, 

00:11:49:16 - 00:11:50:05
jak i kamera.

00:11:50:16 - 00:11:52:00
muzyka 

00:12:03:01 - 00:12:05:22
Spodziewał się też, że wszyscy, z którymi

00:12:05:22 - 00:12:07:06
współpracował byli obserwowani.

00:12:07:06 - 00:12:10:03
W podziemiu musiał się oprzeć na zupełnie

00:12:10:03 - 00:12:11:13
innych ludziach.

00:12:11:13 - 00:12:13:10
Byli to ludzie nowi, ale dobrze znający

00:12:13:10 - 00:12:15:02
swój zawód.

00:12:15:08 - 00:12:19:01
Ja nie wiem, dlaczego zwrócił się 

00:12:19:01 - 00:12:24:04
do mnie, żebym współpracował z nim wtedy, 

00:12:24:04 - 00:12:25:03
kiedy on się ukrywał.

00:12:26:24 - 00:12:28:08
muzyka 

00:12:32:23 - 00:12:37:09
Nie bałem się specjalnie ani konspiracji,

00:12:37:09 - 00:12:43:20
 ani takiego strachu fizycznego 
nigdy nie miałem.

00:12:43:20 - 00:12:49:03
Realizowałem dźwięk 
w spektaklu teatralnym, telewizyjnym, 

00:12:49:03 - 00:12:50:05
"Wzlot" Osipa Mandelsztama

00:12:51:08 - 00:12:52:17
muzyka 

00:12:59:08 - 00:13:02:11
To było bardzo budujące, że zaczęliśmy od...

00:13:03:16 - 00:13:05:10
Tak jak BIPS zajmował się

00:13:05:10 - 00:13:07:05
przede wszystkim informacjami 

00:13:07:05 - 00:13:10:21
i relacjami telewizyjnymi z pracy związku, 

00:13:10:21 - 00:13:14:24
tak Podziemny Ośrodek,
 pierwszą jego produkcją był teatr telewizji.

00:13:15:19 - 00:13:19:15
I ukaz za ukazem kuje jak podkowę.

00:13:19:15 - 00:13:23:18
Temu w pysk, temu w kark, 

00:13:23:18 - 00:13:26:22
temu w brzuch, temu w głowę.

00:13:28:23 - 00:13:33:07
Miodem kapie każda nowa śmierć.

00:13:34:11 - 00:13:39:09
Teatr Ósmego Dnia, 
który od dawna był na cenzurowanym, 

00:13:39:09 - 00:13:40:22
nie miał prawa występować.

00:13:40:22 - 00:13:44:22
Zresztą, artyści w stanie wojennym 
przenieśli się do kościołów,

00:13:44:22 - 00:13:47:02
 nie występowali 
w mediach reżimowych.

00:13:47:09 - 00:13:49:23
Ten spektakl był w pełnej konspiracji,

00:13:49:23 - 00:13:52:05
 bo my żeśmy, zajechali gdzieś tam

00:13:52:05 - 00:13:55:24
opuszczone, nie wiem 
czy to cegielnia, piorun wie,

00:13:56:06 - 00:14:00:03
jakieś takie niesamowite wnętrze, 
ale opuszczone, stare.

00:14:00:23 - 00:14:02:07
muzyka 

00:14:04:07 - 00:14:09:06
Ja uzbrojony we wzrok wąskich os.

00:14:10:14 - 00:14:18:07
Co w oś, oś ziemską wbiły się żądłami.

00:14:19:10 - 00:14:23:06
Te wszystkie produkcje to albo były

00:14:23:06 - 00:14:25:22
 z ukrycia, więc wcześniej przygotowane, 

00:14:25:22 - 00:14:30:22
to znaczy były znalezione miejsca 
ludzi zaufanych,

00:14:30:22 - 00:14:36:02
 wiesz, to nie tak, że szedłeś 
z kamerą na demonstrację.

00:14:37:08 - 00:14:38:21
Rzecz, tak jak to w konspiracji, 

00:14:38:21 - 00:14:42:02
polegała na tym, że każdy wiedział tylko to,

00:14:42:02 - 00:14:46:17
co wiedzieć musiał, żeby realizować swoje zadania.

00:14:46:17 - 00:14:48:20
Nie było powszechnej informacji zbiórek,

00:14:48:20 - 00:14:54:10
narad redakcyjnych, tylko zadania, 
które trzeba było realizować.

00:14:56:18 - 00:15:04:22
Sprawiedliwość zabrania ograniczania 
wolności człowieka przez lawinę

00:15:05:16 - 00:15:12:08
coraz to nowych, 
wygodnych dla władzy aktów prawnych.

00:15:12:19 - 00:15:16:00
W filmie o księdzu Jerzym można było zobaczyć to,

00:15:16:00 - 00:15:18:22
 czego nie było w przekazie telewizji reżimowej.

00:15:19:21 - 00:15:25:02
Tam starano się wszystko 
pokazywać jakby z daleka, 

00:15:25:02 - 00:15:29:10
bez zbliżenia, bez emocji, 
bez pokazywania tego, 

00:15:29:10 - 00:15:32:19
jak naprawdę ludzie na to reagowali.

00:15:32:19 - 00:15:38:03
Bez tłumów na pogrzebie, 
bez tego wielkiego wstrząsu,

00:15:38:03 - 00:15:40:08
 jaki przeżyło społeczeństwo.

00:15:40:08 - 00:15:45:09
Tam były suche fakty, 
proces, znalezienie, ksiądz...

00:15:45:09 - 00:15:49:10
jakby umoczone w tej 
komunistycznej propagandzie,

00:15:49:10 - 00:15:51:08
 która starała się to zatrzeć.

00:15:51:08 - 00:15:56:07
Natomiast w naszych filmach 
staraliśmy się dotrzeć do serca ludzi.

00:15:58:23 - 00:16:00:07
dzwony biją.

00:16:25:14 - 00:16:31:19
Pojechaliśmy na miejsce, w którym został porwany

00:16:31:19 - 00:16:34:04
ksiądz Popiełuszko.

00:16:34:04 - 00:16:40:12
To było dosłownie kilkanaście dni
 po tym wydarzeniu.

00:16:40:12 - 00:16:42:24
Podjeżdżamy do tego miejsca, 

00:16:42:24 - 00:16:45:20
a tam już stoi krzyż.

00:16:46:20 - 00:16:49:23
Zrobiony krzyż, taki wysoki, z napisem.

00:16:50:12 - 00:16:55:21
Patrzymy, a tam stoi ciężarówka

00:16:55:21 - 00:16:58:18
 i dwóch facetów modli się
 pod tym krzyżem.

00:17:00:17 - 00:17:05:20
Zanim podeszliśmy do tego miejsca,
 zrobiłem zdjęcie

00:17:05:20 - 00:17:13:12
tych pierwszych ludzi, 
którzy modlili się przy tym krzyżu.

00:17:15:00 - 00:17:16:09
muzyka 

00:17:19:00 - 00:17:21:15
Ten facet, który patrzy przez to szkiełko

00:17:21:15 - 00:17:26:06
w kamerze, to oprócz tego, że jest

00:17:26:06 - 00:17:31:18
technikiem i wie, że to w jakimś

00:17:31:18 - 00:17:36:18
sensie mumifikuje czas, to jest też człowiekiem,

00:17:37:07 - 00:17:40:12
który patrzy na to i się wzrusza.

00:17:47:02 - 00:17:50:12
Jak się obróci, to widzę, że to

00:17:50:12 - 00:17:52:23
jest ta słynna kamera.

00:17:55:04 - 00:17:58:15
To też w jakimś sensie się wzrusza.

00:17:59:19 - 00:18:03:24
Trochę też mojego życia 
z tą kamerą jest związane.

00:18:03:24 - 00:18:05:03
muzyka 

00:18:05:03 - 00:18:07:21
Udało nam się, przetrwać bezpiecznie

00:18:07:21 - 00:18:13:05
do 1985 roku, gdy ekipa została aresztowana,

00:18:13:14 - 00:18:17:23
Marian na 16 miesięcy, kamera na 4 lata.

00:18:18:05 - 00:18:19:14
muzyka 

00:18:32:09 - 00:18:37:09
Dokonując poświęcenia tych pomieszczeń, 

00:18:37:09 - 00:18:41:10
całej tej aparatury 
i chcę prosić Boga Wszechmogącego,

00:18:41:10 - 00:18:47:01
by aparatura ta służyła tylko i wyłącznie 
w prawdzie ewangelizacji, 

00:18:47:01 - 00:18:50:02
w szerzeniu braterstwa między ludźmi

00:18:50:02 - 00:18:51:23
 poprzez obraz i słowo.

00:18:51:23 - 00:18:55:13
Mam nadzieję, że za jakiś czas, 

00:18:55:13 - 00:18:58:16
jak ksiądz biskup nas odwiedzi, 
to będziemy mogli pokazać

00:18:58:16 - 00:19:00:12
już filmy, które zrobiliśmy, a poza tym,

00:19:00:14 - 00:19:03:12
że nasza powierzchnia tutaj się też rozszerzy,

00:19:03:14 - 00:19:07:06
będziemy mogli spokojnie usiąść,
 wypić kawę, porozmawiać,

00:19:07:07 - 00:19:09:05
bo teraz jest jednak troszeczkę ciasno

00:19:09:05 - 00:19:10:08
 i właściwie jest to niemożliwe.

00:19:10:10 - 00:19:11:01
Dziękuję bardzo.

00:19:11:06 - 00:19:11:21
Dziękuję bardzo.

00:19:12:04 - 00:19:12:07
Dziękuję.

00:19:13:24 - 00:19:14:15
Dziękuję bardzo.

00:19:14:20 - 00:19:15:15
Jaki on jest?

00:19:15:16 - 00:19:16:01
Jak się to mówi?

00:19:17:15 - 00:19:18:04
Przesądny.

00:19:19:18 - 00:19:20:21
Zabobonny.

00:19:21:02 - 00:19:22:01
Bardzo zabobonny.

00:19:27:19 - 00:19:31:09
Nie ma wolności! Bez solidarności! 

00:19:31:11 - 00:19:35:01
Nie ma wolności! Bez solidarności! 

00:19:35:22 - 00:19:38:16
Właśnie chcę o tym mówić.

00:19:38:16 - 00:19:39:17
salwa śmiechu

00:19:40:03 - 00:19:41:05
aplauz

00:19:49:17 - 00:19:54:14
Więc pozwólcie się wypowiedzieć papieżowi.

00:19:55:10 - 00:20:00:08
Skoro chce mówić o Was,

00:20:00:08 - 00:20:03:06
 a także w pewnym sensie za Was.

00:20:04:19 - 00:20:08:12
Rzeczywiście Kościół wtedy 
był taką oazą niepodległości,

00:20:08:14 - 00:20:11:03
właściwie jedyną przestrzenią, 
w której można było

00:20:11:03 - 00:20:17:11
w sposób nieocenzurowany 
mówić, śpiewać, wymieniać poglądy.

00:20:18:07 - 00:20:20:15
Miało to na pewno wysoką temperaturę,

00:20:20:15 - 00:20:21:22
 taką społeczną również.

00:20:21:22 - 00:20:24:19
Jak to się stało, że społeczeństwo 

00:20:24:19 - 00:20:27:08
tak się zjednoczyło jak nigdy?

00:20:28:15 - 00:20:29:24
Ja nie umiem tego wytłumaczyć.

00:20:30:15 - 00:20:32:14
Dla mnie jest jedno wytłumaczenie.

00:20:34:09 - 00:20:36:03
Od czasu do czasu, tak jak się obserwuje

00:20:36:03 - 00:20:38:17
 historię świata, historię Kościoła, 

00:20:38:17 - 00:20:40:23
a od czasu do czasu zjawiają się prorocy.

00:20:40:23 - 00:20:43:22
Trzeba było to, co mamy już zrealizowane,

00:20:44:03 - 00:20:47:11
dystrybuować i sprzedawać w Polsce 

00:20:47:11 - 00:20:51:00
i tam gdzie się da, na kasetach VHS.

00:20:51:00 - 00:20:55:12
Mieliśmy kilka osób takich, które woziły po

00:20:55:12 - 00:20:58:21
Polsce kilkaset kaset tygodniowo.

00:20:59:04 - 00:21:04:05
Mieliśmy kopiarnię, która miała 20 magnetowidów

00:21:04:05 - 00:21:07:03
 i ta kopiarnia pracowała całą dobę.

00:21:07:13 - 00:21:15:07
W latach osiemdziesiątych 
wideo było taką nową formułą,

00:21:15:07 - 00:21:19:24
 która dawała możliwość 
decydowania o tym, co się ogląda.

00:21:21:05 - 00:21:22:14
muzyka 

00:21:29:19 - 00:21:34:11
Byłem wyposażony taki dokument 
od księdza biskupa,

00:21:34:11 - 00:21:39:02
 który był takim papierem 

00:21:39:02 - 00:21:41:09
do ewentualnego okazania, 
że ja to robię legalnie,

00:21:41:09 - 00:21:50:08
zaopatruję kościoły, duszpasterstwa, 
w materiał, filmy religijne.

00:21:50:08 - 00:21:54:07
Nie czarujmy się, 
to była trochę przykrywka,

00:21:54:07 - 00:21:57:24
bo rzeczywiście te filmy rozwoziłem, 

00:21:57:24 - 00:22:05:11
a do zaoferowania miałem 
również filmy Video Studio Gdańsk, 

00:22:05:11 - 00:22:12:16
paryskiego Kontaktu,
 różnego rodzaju pułkowniki polskie, zagraniczne.

00:22:12:16 - 00:22:14:20
W 84 roku wyjechałem do Francji

00:22:14:20 - 00:22:19:18
i starałem się być takim ambasadorem 

00:22:19:18 - 00:22:21:23
gdańskich pomysłów, gdańskich inicjatyw.

00:22:21:23 - 00:22:26:23
Stawałem na głowie,
 żeby dostarczyć ile się da sprzętu.

00:22:26:23 - 00:22:30:08
Wtedy się pojawiły już takie kamery 

00:22:30:08 - 00:22:34:22
tego typu, każdy mógł pójść kupić,

00:22:34:22 - 00:22:36:20
całkiem przyzwoity obrazek, bardziej 
profesjonalny.

00:22:39:08 - 00:22:42:24
Chyba ta kamera, którą sfinansował Giedroyć,

00:22:42:24 - 00:22:45:04
 dał pieniądze na zakup tej kamery.

00:22:47:11 - 00:22:48:20
muzyka 

00:22:58:23 - 00:23:03:16
Gdański Magazyn Katolicki 
był taką pierwszą próbą

00:23:03:16 - 00:23:08:01
wejścia do oficjalnego 
obiegu medialnego PRL-u.

00:23:09:24 - 00:23:11:08
muzyka 

00:23:18:13 - 00:23:22:08
Na rozpowszechnianie musiał wydać zgodę

00:23:22:08 - 00:23:25:19
Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk.

00:23:25:19 - 00:23:29:12
No i oczywiście podlegał cenzurze.

00:23:29:12 - 00:23:34:14
Można było rozprowadzać do 500 sztuk Magazynu.

00:23:34:23 - 00:23:38:15
Wtedy pamiętajmy, 
że w kościele to działo się bardzo dużo.

00:23:39:02 - 00:23:41:23
To nie była tylko tak zwana kruchta,

00:23:41:23 - 00:23:47:05
ale to były imprezy kulturalne, 
to były różne wizyty.

00:23:48:05 - 00:23:49:14
muzyka 

00:23:58:00 - 00:24:00:09
Jakie treści były cenzurowane?

00:24:00:09 - 00:24:06:02
Przede wszystkim najwięcej
 ingerencji było w komentarzach

00:24:06:02 - 00:24:08:09
do aktualnej rzeczywistości.

00:24:09:13 - 00:24:10:22
muzyka 

00:24:23:01 - 00:24:27:22
Naszym głównym celem 
była jednak walka z komuną.

00:24:31:00 - 00:24:32:09
muzyka 

00:24:41:08 - 00:24:44:15
Byłem najszczęśliwszy na świecie, 
bo mogłem robić to

00:24:44:15 - 00:24:48:17
co lubię, czyli fotografować, 
potem filmować,

00:24:49:11 - 00:24:51:08
zarabiać też pieniądze, no bo to było

00:24:51:08 - 00:24:53:08
miejsce pracy, no i walczyć z komuną.

00:24:53:11 - 00:24:55:04
To po prostu marzenie.

00:25:03:13 - 00:25:04:09
Solidarność!

00:25:04:09 - 00:25:05:12
Solidarność!

00:25:15:11 - 00:25:19:13
Oczywiste było, że nie jesteśmy 
neutralnymi dziennikarzami,

00:25:19:13 - 00:25:22:24
takimi, którzy potrafią, 
czy mogą usiąść okrakiem

00:25:22:24 - 00:25:27:14
na barykadzie i fotografować jednych, 
fotografować drugich

00:25:28:05 - 00:25:34:18
i robić z tego taką neutralną, 
obiektywną relację.

00:25:34:18 - 00:25:39:24
My staliśmy absolutnie po właściwej stronie.

00:25:44:04 - 00:25:45:13
Gestapo! Gestapo!

00:25:47:12 - 00:25:48:21
Gestapo! Gestapo!

00:25:52:14 - 00:25:53:22
To widać w naszych ujęciach, tak?

00:25:53:22 - 00:25:56:16
Zawsze jesteśmy wśród demonstrantów.

00:25:56:16 - 00:25:59:17
Jak biegnie tłum za zomowcami,
 kamera biegnie.

00:26:01:09 - 00:26:03:07
Biegniemy z nimi, tak?

00:26:03:10 - 00:26:06:07
Jak jest odwrót, no to uciekamy.

00:26:06:18 - 00:26:09:00
Ja nie wyłączyłem kamery i tam słychać,

00:26:09:02 - 00:26:11:24
widać nogi ludzi, jak krzyczę, Rysiu,

00:26:11:24 - 00:26:14:20
 bo się zgubiliśmy, 
bo ja wtedy najczęściej chodziłem

00:26:14:20 - 00:26:15:20
z Rysiem Grabowskim.

00:26:17:21 - 00:26:23:12
I to widać również, jak ZOMO 
nacierało na kościół św. Brygidy.

00:26:23:19 - 00:26:26:09
No straszne to są obrazki, kiedy cegły

00:26:26:09 - 00:26:29:18
lecą z kościoła w stronę zomowców

00:26:29:18 - 00:26:33:16
 i kamera zostaje, zamykamy się w kościele.

00:26:43:23 - 00:26:48:03
Solidarność zwycięży znów,

00:26:48:03 - 00:26:52:12
Solidarność zwycięży znów,

00:26:53:05 - 00:26:54:22
Niesamowitością tych ujęć ze stoczni jest to,

00:26:54:23 - 00:26:56:13
że mogliśmy filmować wszystko.

00:26:57:11 - 00:26:59:04
To, że byliśmy swojakami.

00:26:59:07 - 00:27:03:16
Mogliśmy rozmawiać, 
filmować jak śpią, jak jedzą,

00:27:03:20 - 00:27:04:24
jak się bawią.

00:27:05:10 - 00:27:05:22
Wszystko.

00:27:06:09 - 00:27:10:03
Boże nasz, Boże nasz, Boże nasz.

00:27:10:03 - 00:27:14:12
Jak ten strajk, jak ten strajk długo trwa.

00:27:14:12 - 00:27:18:21
Więc dlaczego przetrzymują,
 postulatów nie przyjmują...

00:27:18:21 - 00:27:21:11
Było ogłoszone, że te kamery,

00:27:21:11 - 00:27:23:10
 które tu filmują, to są nasze kamery.

00:27:24:13 - 00:27:29:17
Dzięki ich pracy relacje ze stoczni są

00:27:29:17 - 00:27:32:07
wysyłane na zewnątrz.

00:27:32:07 - 00:27:36:17
Były one przemycane do mnie, 
do Video Studio na Podkramarską,

00:27:36:17 - 00:27:40:02
 gdzie stała już kolejka dziennikarzy zagranicznych,

00:27:40:02 - 00:27:44:04
 a ja tylko robiłem im stosowne kopie.

00:27:44:11 - 00:27:47:20
Całość szła w świat i dzięki temu

00:27:47:20 - 00:27:52:06
w w headline’ach zagranicznych informacji było to, 

00:27:52:06 - 00:27:54:18
co się dzieje w Gdańsku, 
to co się dzieje w stoczni,

00:27:54:18 - 00:27:57:21
 to jak Solidarność walczy z reżimem.

00:27:57:21 - 00:28:01:08
I tam były montowane i codzienne relacje

00:28:01:08 - 00:28:04:03
ze strajku na kasetach 
rozchodziły się przynajmniej po Gdańsku, 

00:28:04:03 - 00:28:06:23
jeśli nie jechały nawet w Polskę.

00:28:06:23 - 00:28:13:06
Kamera telewizyjna była zawsze naszym orężem.

00:28:14:00 - 00:28:17:10
Była orężem w walce z systemem, 

00:28:17:10 - 00:28:24:01
z reżimem, bowiem komuniści 
bardzo bali się wolnej informacji.

00:28:24:01 - 00:28:28:06
Po to mieli cenzurę, żeby utrzymywać 

00:28:28:06 - 00:28:29:21
te informacje w takich ryzach.

00:28:30:02 - 00:28:33:07
Kamera stwarzała dla nich realne zagrożenie.

00:28:36:01 - 00:28:39:09
okrzyki dezaprobaty

00:28:45:11 - 00:28:49:01
To, że my mieliśmy światła też, 

00:28:49:01 - 00:28:52:13
takie przenośne lampy, 
było bardzo ważne w nocy.

00:28:52:19 - 00:28:55:24
Na przykład jak ZOMO podjeżdżało i straszyło,

00:28:56:03 - 00:28:58:20
a już szczególnie po pacyfikacji Nowej Huty,

00:28:59:07 - 00:29:02:07
to napięcie w stoczni było spore

00:29:02:07 - 00:29:05:12
 i nocą na sygnałach 
czy na światłach samochody

00:29:05:12 - 00:29:07:18
milicyjne podjeżdżały i straszyły.

00:29:07:18 - 00:29:11:04
No to wtedy stoczniowcy krzyczeli: 

00:29:11:04 - 00:29:11:17
"Kamery na bramę".

00:29:11:21 - 00:29:13:00
Kamery na bramę.

00:29:14:04 - 00:29:16:22
No i wtedy my biegliśmy, 
świeciliśmy swoim światłem.

00:29:16:22 - 00:29:19:11
Jak oni już widzieli, że my filmujemy,

00:29:19:11 - 00:29:21:16
to się jakoś tam uspokajali.

00:29:22:21 - 00:29:24:05
muzyka 

00:29:47:13 - 00:29:51:03
Lech Wałęsa, Przewodniczący Solidarności.

00:29:52:10 - 00:29:54:11
aplauz

00:29:58:02 - 00:29:59:11
My Naród.

00:30:00:15 - 00:30:01:24
We the People.

00:30:02:14 - 00:30:04:15
aplauz

00:30:05:17 - 00:30:08:22
Video Studio, firma katolicka w Gdańsku.

00:30:08:22 - 00:30:14:11
W Gdańsku macie telewizję?

00:30:14:11 - 00:30:17:21
Tak chcemy założyć ośrodek.

00:30:17:21 - 00:30:21:09
Światło idzie z Gdańska na świat.

00:30:21:09 - 00:30:22:18
Pozdrowienia z Gdańska.

00:30:22:18 - 00:30:26:00
Pozdrowienia wzajemne dla Gdańska.

00:30:36:01 - 00:30:39:16
Rozpoczynamy nasze obrady
w świetle jupiterów

00:30:40:10 - 00:30:44:04
a za oknami smutek i strach przed biedą.

00:30:44:19 - 00:30:47:07
Słyszeliście ten dowcip, dlaczego Stół Okrągły 

00:30:47:07 - 00:30:48:06
ma 8 metrów?

00:30:48:06 - 00:30:48:17
Słyszeliście?

00:30:51:18 - 00:30:54:18
Dlatego, że światowy 
rekord plucia jest 5 metrów..

00:30:55:14 - 00:30:56:12
salwa śmiechu

00:31:16:07 - 00:31:17:19
Krzywo wszystko robicie.

00:31:18:01 - 00:31:19:01
Nie ma spojrzenia.

00:31:20:18 - 00:31:22:03
Tu, tu spojrzenie.

00:31:22:08 - 00:31:22:22
Tak jest.

00:31:23:09 - 00:31:23:19
Dobrze.

00:31:24:12 - 00:31:25:14
Na tym drzewie w Polsce.

00:31:27:16 - 00:31:29:03
Patrzcie ile ci to daje.

00:31:33:00 - 00:31:35:11
Chcielibyśmy się dowiedzieć  
jak państwo głosowali..

00:31:35:17 - 00:31:37:01
Na swoich kandydatów.

00:31:37:07 - 00:31:38:23
A można wiedzieć na jakich kandydatach?

00:31:39:12 - 00:31:40:24
Na Solidarność.

00:31:41:13 - 00:31:43:03
Oczywiście, że na Solidarność.

00:31:43:06 - 00:31:44:04
Jakże by inaczej.

00:31:44:08 - 00:31:45:04
Tylko i wyłącznie.

00:31:51:02 - 00:31:54:14
Nie było powodów, żeby kończyć naszą działalność.

00:31:55:08 - 00:31:56:19
Wciąż mieliśmy pełne ręce roboty.

00:31:58:00 - 00:32:00:04
Współpracowała z nami Telewizja Polska.

00:32:00:04 - 00:32:03:15
Korzystały z naszej pomocy ekipy zagraniczne.

00:32:03:24 - 00:32:08:00
Była taka pokusa, żebyśmy wszyscy tam poszli

00:32:08:00 - 00:32:11:00
i tę telewizję robili od nowa.

00:32:12:03 - 00:32:13:15
Chociaż to nie mogło być od nowa,

00:32:13:23 - 00:32:16:12
bo w tej telewizji, szczególnie w Gdańsku,

00:32:16:13 - 00:32:17:23
to pracowali również nasi koledzy.

00:32:18:01 - 00:32:19:00
My się dobrze znaliśmy.

00:32:19:04 - 00:32:21:01
Nie chodziło o to, żeby przyjść

00:32:21:01 - 00:32:22:11
 i teraz wymienić tę ekipę.

00:32:23:04 - 00:32:27:09
Tylko pewnie byśmy 
w tej telewizji jakby ugrzęźli.

00:32:27:24 - 00:32:29:08
muzyka 

00:32:30:11 - 00:32:33:08
Praca w Video Studio 
mi się zawsze kojarzyła z wolnością.

00:32:34:00 - 00:32:34:22
Tak jak strajk.

00:32:35:08 - 00:32:39:02
10 dni bez przerwy i pełna satysfakcja.

00:32:39:02 - 00:32:42:08
A czasami nie robienie nic, 

00:32:42:08 - 00:32:42:24
bo się nic nie działo.

00:32:43:12 - 00:32:46:00
A tu się cały czas bardzo dużo działo.

00:32:46:05 - 00:32:49:03
No i co najważniejsze, zgłaszali się do nas twórcy.

00:32:53:15 - 00:32:55:16
Chcę Państwu zaprezentować film

00:32:55:16 - 00:32:57:18
o Lechu Wałęsie.

00:32:58:18 - 00:33:00:09
Jest to moje subiektywne spojrzenie 

00:33:00:09 - 00:33:02:23
na sylwetkę polityka, który na stałe 

00:33:02:23 - 00:33:04:05
związany jest z legendą Solidarności.

00:33:09:13 - 00:33:13:01
W 1989 roku mieliśmy jedną telewizję.

00:33:13:09 - 00:33:16:14
Jedną telewizję, która miała kilka bardzo silnych

00:33:16:14 - 00:33:19:05
ośrodków regionalnych, ale nic więcej.

00:33:19:08 - 00:33:22:10
Nie było niezależnych producentów, 
nie było stacji komercyjnych.

00:33:22:10 - 00:33:24:12
I wszyscy mieli świadomość, że teraz coś

00:33:24:12 - 00:33:25:17
się musi wydarzyć.

00:33:26:07 - 00:33:27:16
muzyka 

00:33:34:12 - 00:33:37:11
Taka instytucja jak Video Studio, 
która miała montażownię,,

00:33:37:15 - 00:33:40:03
która miała kamery i która miała przede

00:33:40:03 - 00:33:41:08
wszystkim ludzi i tradycje.

00:33:42:08 - 00:33:45:00
Można powiedzieć, że była na dobrej drodze,

00:33:45:05 - 00:33:46:07
żeby zacząć coś nowego.

00:33:48:19 - 00:33:50:19
Bój się Boga, Mazurkiewicz!

00:33:51:24 - 00:33:52:16
Skończyłem.

00:33:52:23 - 00:33:53:09
A dlaczego?

00:33:56:14 - 00:33:57:15
Jak możesz?

00:34:04:00 - 00:34:05:02
Nie zabij mnie.

00:34:06:21 - 00:34:10:09
Może Ksenofont powie, 
o czym mówiliśmy ostatnio.

00:34:10:23 - 00:34:13:23
Rozum równa się dobro, 
równa się szczęście.

00:34:16:11 - 00:34:18:15
Potrzebujemy cię, żebyś nam powiedział, 
dokąd doszliśmy

00:34:18:15 - 00:34:19:20
i czym dzisiaj jesteśmy.

00:34:19:20 - 00:34:21:03
Nie chcę oglądać świata, 

00:34:21:03 - 00:34:22:06
w którego tworzeniu sam brałem udział.

00:34:22:16 - 00:34:24:07
Przeceniasz swoją odpowiedzialność.

00:34:24:24 - 00:34:26:08
muzyka 

00:34:29:12 - 00:34:31:11
Przydałoby się trochę soli.

00:34:31:22 - 00:34:33:14
Dziadkowi w każdym razie smakuje.

00:34:34:15 - 00:34:35:16
salwa śmiechu

00:34:40:02 - 00:34:41:15
Jestem również kompozytorem.

00:34:43:09 - 00:34:45:12
Mam słuch absolutny, mogę udowodnić.

00:34:46:06 - 00:34:48:06
A ja absolutnie dobrze słyszę, co pan

00:34:48:06 - 00:34:48:19
do mnie mówi.

00:34:50:09 - 00:34:51:07
Nie, nie, nie, nie, zostań.

00:34:54:00 - 00:34:55:12
Ciebie to też dotyczy.

00:34:58:05 - 00:34:58:21
Mnie?

00:34:58:21 - 00:35:02:09
Naturalnym myśleniem,
moim przynajmniej, było,

00:35:02:09 - 00:35:05:23
żeby wszystkie te siły, które są w Trójmieście,

00:35:05:23 - 00:35:08:00
 żeby się one zjednoczyły w pewien sposób.

00:35:08:05 - 00:35:10:12
Że skoro mamy mocny Teatr Wybrzeże,

00:35:10:15 - 00:35:12:22
że skoro mamy liczący się ośrodek telewizyjny

00:35:13:05 - 00:35:15:20
z nienajgorszym zapleczem filmowym również, 

00:35:16:11 - 00:35:19:19
że skoro mamy najlepszą
scenę muzyczną w Polsce,

00:35:19:19 - 00:35:22:11
o Teatrze Muzycznym w Gdyni, 

00:35:22:11 - 00:35:24:19
że skoro mamy dość sporo realizatorów, 

00:35:24:19 - 00:35:27:06
bo telewizja czy film 
to są ludzie przede wszystkim, 

00:35:27:06 - 00:35:28:14
nie ten sprzęt, tylko to są ludzie

00:35:28:14 - 00:35:31:02
i pomysły, to trzeba całe to towarzystwo

00:35:31:02 - 00:35:35:18
zebrać razem 
i spróbować to miejsce budować.

00:35:36:10 - 00:35:38:21
Dzisiaj sobota, nie przyjmuję interesantów.

00:35:44:12 - 00:35:46:05
Czemu pan nie otwiera, do cholery?

00:35:49:03 - 00:35:52:03
"Biuro Pisania Podań" to jest taka opowieść,

00:35:52:05 - 00:35:53:15
bo tak naprawdę to nie była sztuka.

00:35:53:19 - 00:35:58:17
To było opowiadanie Władysława Terleckiego, 

00:35:58:17 - 00:36:04:23
które gdzieś pod spodem
 miało historię człowieka, 

00:36:04:23 - 00:36:07:19
za czasów lat 50.

00:36:08:07 - 00:36:09:16
był katem.

00:36:10:16 - 00:36:14:16
I ten kat razem z przemianami społecznymi

00:36:14:16 - 00:36:16:18
okazał się być niepotrzebny.

00:36:18:03 - 00:36:26:08
I w tym tekście niesamowicie wibrowało 

00:36:26:08 - 00:36:33:04
takie pytanie, jaką rolę znajdą dla siebie,

00:36:33:04 - 00:36:36:22
 jak się spróbują opisać 
w tej nowej rzeczywistości

00:36:36:22 - 00:36:39:23
wszyscy ci ludzie, którzy, że tak powiem

00:36:39:23 - 00:36:43:16
siłą i pracą, i chęcią, i uczuciem

00:36:43:16 - 00:36:46:15
wspierali właśnie upadający czy upadły reżim.

00:36:46:17 - 00:36:50:08
Nie bał się pan nigdy czego?

00:36:51:07 - 00:36:51:17
Boga.

00:36:56:19 - 00:36:58:16
On powinien się nie bać.

00:36:59:21 - 00:37:01:07
Precz komuną!

00:37:01:07 - 00:37:02:16
Precz komuną!

00:37:02:24 - 00:37:04:10
Precz komuną!

00:37:07:01 - 00:37:08:10
muzyka 

00:37:17:15 - 00:37:18:05
Dziękuję.

00:37:18:11 - 00:37:22:18
Kto jest za przejęciem uchwały 
dotyczącej zakończenia

00:37:22:18 - 00:37:26:02
działalności 
Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej?

00:37:26:23 - 00:37:28:08
Zechce podnieść mandat do góry.

00:37:28:12 - 00:37:29:22
Proszę uprzejmie.

00:37:38:06 - 00:37:40:11
Były chwile, kiedy byłem bardzo zmęczony,

00:37:40:11 - 00:37:42:03
 natomiast nie było do tej pory chwili, 

00:37:42:03 - 00:37:45:21
kiedy byłem bardzo bliski 
decyzji o zaniechaniu,

00:37:45:21 - 00:37:47:05
 o tym, że trzeba zrezygnować.

00:37:47:24 - 00:37:49:19
Ja z góry sobie założyłem, że tylko

00:37:49:19 - 00:37:53:16
w pewnych okolicznościach 
powinienem ustąpić.

00:37:53:18 - 00:37:55:23
No przede wszystkim wtedy,
kiedy dojdę do wniosku,

00:37:55:23 - 00:37:59:00
że nie mam możliwości
 realizowania pewnego

00:37:59:00 - 00:38:00:07
programu gospodarczego.

00:38:04:18 - 00:38:06:02
muzyka 

00:38:31:12 - 00:38:34:00
Działania specjalne 
dla tajnych współpracowników.

00:38:34:00 - 00:38:36:18
Spowodować, aby do Wałęsy dotarła informacja,

00:38:37:01 - 00:38:39:10
 kto z delegatów i gości 
prowadzi przeciw niemu agitację.

00:38:40:19 - 00:38:43:21
Równocześnie osobowe źródła informacji 
mają inspirować podziały.

00:38:44:07 - 00:38:47:22
Inteligencja przeciw Wałęsie, 
nurt robotniczy za Wałęsą.

00:38:48:03 - 00:38:50:06
Video Studio czy ludzie, 
którzy wtedy tam pracowali,

00:38:50:08 - 00:38:52:05
wszyscy mieli poczucie, 
że mamy pewnego rodzaju

00:38:52:05 - 00:38:56:00
powinność historyczną, jakby wynikającą z tego,

00:38:56:00 - 00:38:57:23
 co było wcześniej.

00:38:57:23 - 00:39:00:16
I do dzisiaj Video Studio nie zarzuciło 

00:39:00:16 - 00:39:04:13
tej roli instytucji, która stara się opowiadać 

00:39:04:13 - 00:39:06:22
o przemianach społecznych w Polsce.

00:39:06:22 - 00:39:08:09
Robi to skutecznie do dzisiaj.

00:39:08:14 - 00:39:11:00
Natomiast wiadomo było, że my się musimy

00:39:11:00 - 00:39:13:09
otworzyć na inne tematy, na inne środowiska,

00:39:14:02 - 00:39:17:15
na ochronę przyrody, na sztukę, na zabawę,

00:39:17:17 - 00:39:19:19
na rozrywkę, bo media na całym świecie

00:39:19:19 - 00:39:21:14
w tym kierunku idą i szły.

00:39:22:24 - 00:39:24:08
muzyka 

00:40:48:19 - 00:40:51:21
Video Studio było od początku 
zjawiskiem niezwykłym.

00:40:52:20 - 00:40:54:04
muzyka 

00:41:01:22 - 00:41:05:11
Może na początku, na zjeździe, te misje

00:41:05:11 - 00:41:09:16
zakrojono nawet zbyt ambitnie i zbyt szeroko,

00:41:09:18 - 00:41:11:23
bo mówiono, że to będzie ta nowa,

00:41:12:07 - 00:41:17:02
inna telewizja, która zastąpi 
tę telewizję poprzednio istniejącą.

00:41:17:14 - 00:41:18:18
Jak wiemy, tak się nie stało.

00:41:18:18 - 00:41:23:16
Natomiast Video Studio stało się 
takim modelem myślenia

00:41:23:16 - 00:41:30:15
o filmie dokumentalnym, 
o dokumentowaniu rzeczywistości 

00:41:30:15 - 00:41:33:21
w sposób całkowicie wolny i swobodny.

00:41:34:00 - 00:41:42:04
Byłem bardzo złym dzieckiem, przekornym 

00:41:42:14 - 00:41:43:19
i nic mi się nie podobało.

00:41:43:19 - 00:41:46:00
Nie podobało mi się żydostwo, nie podobała

00:41:46:00 - 00:41:47:17
mi się ta bieda, nie podobała mi

00:41:47:17 - 00:41:48:19
się ta religia.

00:41:55:05 - 00:41:57:06
Czy ja kiedyś byłem dzieckiem?

00:41:59:06 - 00:42:00:15
Czy ja kiedyś byłem w domu?

00:42:01:00 - 00:42:04:16
Video Studio Gdańsk 
w pierwszej połowie lat 90-tych

00:42:04:16 - 00:42:08:12
w szczególności było dla mnie ogromną 

00:42:08:12 - 00:42:12:23
i niesłychanie ważną w kontekście
całego mojego życia twórczego, 

00:42:12:23 - 00:42:15:16
jeżeli można tak to dumnie powiedzieć,

00:42:18:04 - 00:42:22:07
okazją do bycia twórcą bez ograniczeń 

00:42:22:07 - 00:42:24:14
w poczuciu ogromnej wolności.

00:42:27:18 - 00:42:31:04
Tam rzeczywiście można było sobie pozwolić 

00:42:31:04 - 00:42:36:18
bez porównania więcej 
niż gdziekolwiek indziej

00:42:36:18 - 00:42:40:23
wtedy w mediach w Polsce.

00:42:40:23 - 00:42:45:09
Polska literatura nie ma tych tradycji,

00:42:45:09 - 00:42:51:19
 cofa się przed ukazaniem 
prawdy o sobie samym,

00:42:52:08 - 00:42:58:04
pełnej prawdy, prawdy bez osłonek.

00:43:00:24 - 00:43:05:06
W polskiej literaturze istnieje 
stara tradycja przemilczeń.

00:43:08:04 - 00:43:11:01
Demokracje są pluralistyczne.

00:43:11:20 - 00:43:13:17
U ich podstaw leży założenie, 

00:43:13:17 - 00:43:15:14

że ludzie nie są jednakowi

00:43:15:14 - 00:43:18:03
Nie wyznają jednakowych poglądów 

00:43:18:03 - 00:43:21:19
i że nie cechują ich te same skłonności.

00:43:22:13 - 00:43:25:19
Demokratyczny pluralizm uwzględnia wielorakość.

00:43:26:12 - 00:43:29:04
To doświadczenie było dla mnie niezwykle istotne,

00:43:31:01 - 00:43:35:00
ale być może również zaciążyło na późniejszej

00:43:35:00 - 00:43:43:02
mojej drodze zawodowej, 
że utrudniło mi dostosowywanie

00:43:43:02 - 00:43:46:22
się do różnych koniunktur politycznych.

00:43:49:06 - 00:43:50:15
muzyka 

00:43:59:14 - 00:44:02:19
Skupmy się na tym, żeby się wyrywać

00:44:02:19 - 00:44:06:22
spod poddaństwa rosyjskiego.

00:44:06:22 - 00:44:12:01
Dlatego też musimy 
szukać sposobu na porozumienie się 

00:44:12:01 - 00:44:15:18
z zachodnimi sąsiadami, którzy też chcą

00:44:15:18 - 00:44:18:09
być niepodległym, wolnym narodem.

00:44:18:22 - 00:44:21:24
Tu Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa.

00:44:22:23 - 00:44:24:14
Witam Państwa.

00:44:25:05 - 00:44:28:09
Dzisiejsza audycja otwiera stały program, który chcemy

00:44:28:09 - 00:44:30:18
poświęcić łączności z naszymi słuchaczami.

00:44:31:16 - 00:44:36:08
Patrzyłem na Wolną Europę
 jako na placówkę polską,

00:44:36:08 - 00:44:44:08
realizującą polskie interesy, 
utrzymywaną z budżetu Stanów Zjednoczonych.

00:44:44:18 - 00:44:48:01
Tak się dobrze składało, że interesy Stanów

00:44:48:01 - 00:44:51:02
Zjednoczonych, tak jak je widziały ówczesne rządy,

00:44:51:15 - 00:44:55:18
nakładały się na interesy polskie,
 jak myśmy je widzieli.

00:44:55:21 - 00:44:58:22
My, niepodległościowo myślący Polacy.

00:45:00:18 - 00:45:02:02
muzyka 

00:45:10:14 - 00:45:12:11
Czyn jest Unia Europejska?

00:45:13:02 - 00:45:13:15
Państwem?

00:45:14:04 - 00:45:15:17
Organizacją międzynarodową?

00:45:18:08 - 00:45:23:03
Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku

00:45:23:03 - 00:45:25:14
 skończył się w Polsce komunizm.

00:45:29:05 - 00:45:30:17
Przepraszamy za chwilę.

00:45:31:00 - 00:45:32:20
Właściwy materiał ukaże się na ekranie.

00:45:32:20 - 00:45:35:07
Wiemy, zrujnowany jest kraj.

00:45:35:19 - 00:45:38:05
Ale to nie krasnoludki go zrujnowały.

00:45:38:09 - 00:45:40:16
Jest bardzo trudno w ogóle zrozumieć,

00:45:40:16 - 00:45:41:18
 że to jest 20 lat.

00:45:41:21 - 00:45:42:20
Mi się wydaje, że to 2.

00:45:42:20 - 00:45:45:13
Nobody gonna stop, stop.

00:45:45:15 - 00:45:47:11
Road, road to freedom.

00:45:47:17 - 00:45:48:24
Nobody, come on.

00:45:49:04 - 00:45:50:16
Change, change, road...

00:45:55:10 - 00:46:04:24
5 100 80 6 1000

00:46:04:24 - 00:46:08:17
300 1 5 milionów.

00:46:10:10 - 00:46:14:07
Nasze podejście do sztuki było takim naprawdę

00:46:14:07 - 00:46:15:13
podejściem autorskim.

00:46:15:13 - 00:46:20:00
To znaczy, nikt nam nie sugerował sposobów,

00:46:20:00 - 00:46:22:13
jakie mamy nasze filmy realizować.

00:46:22:23 - 00:46:24:13
Staraliśmy się zawsze wniknąć 

00:46:24:13 - 00:46:26:15
jakby w materię samego obrazu.

00:46:27:04 - 00:46:29:15
Wejść w środek dzieła.

00:46:30:03 - 00:46:32:08
Nie próbować pokazywać 

00:46:32:08 - 00:46:34:14

kolejnych obrazów wiszących 

00:46:34:14 - 00:46:36:01
na ścianach, obrazów w ramach.

00:46:36:18 - 00:46:38:14
Tylko próbowaliśmy wniknąć 

00:46:38:14 - 00:46:40:10
w samą materię malarską

00:46:40:10 - 00:46:42:09
i w sam proces twórczy.

00:46:43:21 - 00:46:45:05
muzyka 

00:46:56:03 - 00:47:00:02
Pasja, chyba jedna z moich 
największych przygód medialnych.

00:47:05:22 - 00:47:08:09
Oczywiście Wojtek był kontrowersyjny,
 jego teatr też.

00:47:08:11 - 00:47:10:00
To było przecież tylko język ciała.

00:47:10:14 - 00:47:13:08
To było coś, co niektórych szokowało.

00:47:13:11 - 00:47:16:09
Nawet ksiądz biskup Gocłowski się 
lekko zaniepokoił,

00:47:16:10 - 00:47:17:18
co my z tego zrobimy.

00:47:17:18 - 00:47:20:05
Przyszedł, pamiętam, 
na jedną z grup generalnych

00:47:20:05 - 00:47:23:23
i potem była taka rozmowa, 

00:47:23:23 - 00:47:26:06
w której wziął Wojtka pod pachę i mówił:


00:47:26:06 - 00:47:29:14
 "Panie Wojciechu, wspaniale, 
ale uważajcie, żebyście nie zgorszyli

00:47:29:14 - 00:47:31:18
maluczkich, bo oni też są częścią Kościoła".

00:47:32:06 - 00:47:34:07
A wtedy Wojciech bardzo 
suwerennie odpowiedział mu:

00:47:34:07 - 00:47:36:08
"Księże biskupie, ale my artyści też jesteśmy

00:47:36:08 - 00:47:37:13
częścią kościoła.

00:47:37:15 - 00:47:40:10
Jeśli nie będziemy mieli w mediach wolnego,

00:47:40:19 - 00:47:43:15
swobodnego głosu, 
naszego artystycznego głosu, 

00:47:43:15 - 00:47:45:02
o poczujemy się wypchnięci z tego Kościoła".

00:47:46:09 - 00:47:47:18
muzyka 

00:47:50:22 - 00:47:53:06
I wtedy biskup powiedział: 
"Panie Wojciechu, ma Pan rację, 

00:47:53:06 - 00:47:57:00
proszę robić dalej, róbcie to i powodzenia życzę".

00:48:05:17 - 00:48:07:01
muzyka 

00:48:13:13 - 00:48:16:10
Zagraj mi piosenkę, w jidysz, mój klezmerze.

00:48:17:05 - 00:48:20:07
Niechaj niesie radość, smutek niech zabierze.

00:48:21:10 - 00:48:23:24
Wszyscy ludzie zrozumieją proste słowa, 

00:48:23:24 - 00:48:27:00
które z ust do ust mają od dziś wędrować.

00:48:28:19 - 00:48:31:00
O pokoju zagraj teraz mi piosenkę.

00:48:31:23 - 00:48:34:09
Ma być pokój, nie marzenie o nim.

00:48:36:02 - 00:48:38:21
Niech przy jednym z stole usiądą narody,

00:48:39:15 - 00:48:42:23
aby zamiast wojny szukać razem zgody.

00:48:53:09 - 00:48:57:00
29 stycznia 1909 roku.

00:48:57:10 - 00:49:00:24
Śniła mi się noc, że byłam nad morzem.

00:49:02:10 - 00:49:04:04
Morze było ciemne i ciepłe.

00:49:04:11 - 00:49:08:09
Uważałam, że nawet w dokumencie warto jest,

00:49:08:09 - 00:49:12:19
szczególnie w dokumentach o pisarzach, pisarkach, warto

00:49:12:19 - 00:49:17:14
jest nie tylko mówić, pokazywać ich biografię,

00:49:18:15 - 00:49:24:17
ale również w jakiś sposób pokazać fragmenty

00:49:24:17 - 00:49:26:04
ich proz.

00:49:30:05 - 00:49:33:04
Na tę wizualizację znalazłam jakąś taką swoją

00:49:33:04 - 00:49:36:24
autorską formę, która wówczas była na tamte

00:49:36:24 - 00:49:38:03
czasy dość nowatorska.

00:49:38:03 - 00:49:44:06
Myśmy używali sporo blue boxów,
animacji, fragmentów

00:49:44:06 - 00:49:47:02
takich krótkich, fabularyzowanych.

00:49:47:05 - 00:49:51:01
Granicą była tylko moja i moich współpracowników

00:49:51:01 - 00:49:51:23
wyobraźnia.

00:49:52:01 - 00:49:53:07
Bardzo lubię pani nogi.

00:49:55:20 - 00:49:57:17
Czy nie przeszkadzają panu moje stopy?

00:49:59:05 - 00:50:01:01
Ciągle zapominam, że pan tam jest

00:50:01:01 - 00:50:02:06
i wtykam je gdzie bądź.

00:50:03:11 - 00:50:04:21
Pewnie kopię pana niechcący.

00:50:05:03 - 00:50:06:13
Nie, nie, nigdy nie zrobiła mi pani

00:50:06:13 - 00:50:07:06
nic złego.

00:50:07:06 - 00:50:08:21
Kiedy widzę, że pani nogi ruszają się,

00:50:09:08 - 00:50:10:06
mam się na baczności.

00:50:12:05 - 00:50:13:14
muzyka 

00:50:14:20 - 00:50:17:15
Lucek wpadł na najgenialniejszy 
pomysł jaki jest,

00:50:17:18 - 00:50:19:18
mianowicie pełnej konspiry.

00:50:19:20 - 00:50:23:06
Była taka grupa, która oszalała na punkcie

00:50:23:06 - 00:50:25:15
kina i rozumiała się świetnie.

00:50:25:22 - 00:50:29:16
Dzisiaj próbuje się to zdezawuować, 

00:50:29:16 - 00:50:32:18
że jak Polska Ludowa, 
że tak powiem, miała takie

00:50:32:18 - 00:50:37:13
czy inne pryncypia narzucone 
przez Związek Radziecki,

00:50:37:22 - 00:50:38:15
to tak było.

00:50:38:15 - 00:50:40:23
Gdzieś w jednym miejscu było, 

00:50:40:23 - 00:50:41:24
a w drugim nie.

00:50:42:12 - 00:50:44:12
Tam, gdzie się pojawiali tacy ludzie 

00:50:44:12 - 00:50:45:11
jak on, wcale nie było.

00:50:45:23 - 00:50:48:17
Im więcej tej pstrokacizny technologicznej wokół nas,

00:50:49:21 - 00:50:54:03
tym jaśniejszym światłem świecą pewne 

00:50:54:03 - 00:50:55:05
biografie z dawnych lat.

00:51:00:07 - 00:51:03:02
Ja zawsze mam coś takiego, 

00:51:03:02 - 00:51:05:22
że musi mi, że tak powiem, drgnąć serce,

00:51:05:22 - 00:51:08:00
zapałać miłością to serce do bohatera.

00:51:08:19 - 00:51:10:07
I jak to się stanie, to właściwie

00:51:10:07 - 00:51:11:06
dla mnie się nic nie liczy.

00:51:11:06 - 00:51:13:01
Więc i w jednym, i w drugim przypadku,

00:51:13:01 - 00:51:16:16
 i w przypadku Lucjana Bokińca,

00:51:16:16 - 00:51:18:12
 i w przypadku Andrzeja Cybulskiego, 

00:51:18:12 - 00:51:22:03
ja obu tych bohaterów naprawdę
 pokochałem, bo to są absolutnie

00:51:22:03 - 00:51:23:19
wyjątkowe postaci.

00:51:25:00 - 00:51:26:09
muzyka 

00:51:27:12 - 00:51:30:02
Kobiety jakby jeszcze trochę stoją 

00:51:30:02 - 00:51:31:03
w drugim rzędzie.

00:51:31:12 - 00:51:34:08
Działają i są naprawdę bardzo aktywne

00:51:34:08 - 00:51:35:04
 i giną gdzieś.

00:51:39:16 - 00:51:42:17
Polacy ciągle są społeczeństwem dosyć tradycyjnym 

00:51:42:17 - 00:51:45:12
w swej masie i wolą, żeby polityką zajmowali się

00:51:45:12 - 00:51:47:01
 mężczyźni, a nie kobiety.

00:52:27:22 - 00:52:30:07
Czasy się zmieniają, ale wartości, 

00:52:30:07 - 00:52:32:15
których warto bronić, pozostają te same.

00:52:33:04 - 00:52:35:09
Walczyłem z komuną, bo cenię wolność.

00:52:36:02 - 00:52:36:15
A dzisiaj?

00:52:37:05 - 00:52:39:13
Czy można powiedzieć, że dzisiaj mamy wolność

00:52:40:01 - 00:52:41:16
i nie trzeba jej bronić?

00:52:42:12 - 00:52:43:22
Moim zdaniem trzeba.

00:52:44:18 - 00:52:48:06
Myślę, że nasza misja
 jeszcze długo się nie skończy.